Ngày 10/01/2022, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Nghị định có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký và là văn bản quan trọng hướng dẫn toàn diện việc triển khai Luật Bảo vệ môi trường trong thực tiễn. Trong quá trình thực hiện, để đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước và phù hợp với tình hình thực tế, Chính phủ đã tiếp tục sửa đổi, bổ sung Nghị định thông qua Nghị định số 05/2025/NĐ-CP, Nghị định số 48/2026/NĐ-CP và Nghị định số 110/2026/NĐ-CP, góp phần hoàn thiện hơn nữa hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường.

Những nội dung nổi bật của Nghị định

Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định đầy đủ các nội dung quan trọng về bảo vệ môi trường, từ đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, quản lý chất thải, bảo tồn thiên nhiên, ứng phó với biến đổi khí hậu đến trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân.

Một trong những điểm mới nổi bật là việc đổi mới công tác đánh giá tác động môi trường (ĐTM) theo hướng chặt chẽ, minh bạch và khoa học hơn. Các dự án đầu tư được phân loại theo mức độ tác động đến môi trường để áp dụng quy trình quản lý phù hợp, góp phần phòng ngừa ô nhiễm ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Bên cạnh đó, Nghị định đã thống nhất nhiều loại giấy phép môi trường thành Giấy phép môi trường, giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát ô nhiễm, giám sát việc xả thải và bảo vệ môi trường.

Trong lĩnh vực quản lý chất thải, Nghị định quy định rõ việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, tăng cường tái sử dụng, tái chế và giảm lượng chất thải phải chôn lấp. Đồng thời, các quy định về quản lý chất thải nguy hại, chất thải công nghiệp, nước thải, khí thải được cụ thể hóa, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, Nghị định cũng dành nhiều nội dung về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, quy định việc thành lập, quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên, hành lang đa dạng sinh học, bảo vệ các loài nguy cấp, quý, hiếm và phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái.

Những điểm mới từ các nghị định sửa đổi, bổ sung

Để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình mới, Chính phủ đã nhiều lần sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2022/NĐ-CP.

Nghị định số 05/2025/NĐ-CP tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường.

Nghị định số 48/2026/NĐ-CP tiếp tục phân cấp mạnh hơn cho chính quyền địa phương trong nhiều lĩnh vực như thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, công nhận di sản thiên nhiên, xử lý các khu vực ô nhiễm môi trường đất đặc biệt nghiêm trọng và nhiều nội dung quản lý môi trường khác. Việc phân cấp này góp phần nâng cao tính chủ động, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường.

Đối với Nghị định số 110/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã quy định chi tiết về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu (EPR) trong việc tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng và trách nhiệm xử lý chất thải. Đây là bước tiến quan trọng nhằm thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu chất thải ra môi trường và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Ý nghĩa đối với địa phương

Đối với các địa phương, đặc biệt là cấp xã, việc triển khai thực hiện hiệu quả Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây là cơ sở pháp lý để tăng cường quản lý chất thải sinh hoạt, kiểm soát ô nhiễm môi trường nông thôn, bảo vệ nguồn nước, đất đai, không khí; đồng thời nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, phân loại rác tại nguồn, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.

Bên cạnh trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường bằng những hành động thiết thực như bỏ rác đúng nơi quy định, thực hiện phân loại rác tại nguồn, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, không xả nước thải, khí thải trái quy định, tích cực trồng cây xanh, bảo vệ cảnh quan và tham gia các phong trào "Ngày Chủ nhật xanh", "Toàn dân bảo vệ môi trường".

Chung tay vì môi trường xanh – sạch – đẹp

Môi trường là tài sản vô giá của quốc gia, là nền tảng cho sự phát triển bền vững và chất lượng cuộc sống của mỗi người dân. Việc thực hiện nghiêm túc Nghị định số 08/2022/NĐ-CP cùng các nghị định sửa đổi, bổ sung không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn tạo động lực để xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Mỗi tổ chức, doanh nghiệp và mỗi người dân hãy cùng chung tay thực hiện tốt các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, biến nhận thức thành hành động cụ thể, góp phần xây dựng quê hương ngày càng xanh hơn, sạch hơn, đẹp hơn và phát triển bền vững, vì cuộc sống hôm nay và các thế hệ mai sau.