Trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, giai đoạn trỗ bông được ví như “thời khắc vàng” – thời điểm quyết định trực tiếp đến tỷ lệ đậu hạt, độ chắc hạt và năng suất cuối vụ. Đây không chỉ là giai đoạn cây lúa bước vào thời kỳ sinh thực quan trọng, mà còn là lúc cây rất nhạy cảm với điều kiện ngoại cảnh và sâu bệnh. Vì vậy, việc chăm sóc đúng kỹ thuật trong thời kỳ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi người nông dân.

Trước hết, quản lý nước hợp lý là yếu tố then chốt. Trong suốt quá trình lúa trỗ bông và phơi màu, cần duy trì mực nước trên ruộng ổn định từ 3-5 cm. Nước không chỉ giúp điều hòa nhiệt độ, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thụ phấn mà còn hạn chế tác động bất lợi của thời tiết như nắng nóng hay khô hạn. Tuyệt đối không để ruộng bị khô nứt hoặc ngập úng kéo dài, bởi điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hình thành và phát triển hạt.

Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng cần được điều chỉnh hợp lý. Ở giai đoạn này, việc bón quá nhiều đạm là không cần thiết, thậm chí còn gây hại khi làm tăng tỷ lệ lép lửng và tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển. Thay vào đó, cần tăng cường bổ sung kali và các nguyên tố vi lượng như Bo, Kẽm thông qua phân bón lá để giúp hạt chắc hơn, nâng cao khả năng chống chịu và tăng tỷ lệ đậu hạt. Việc phun phân bón lá nên thực hiện vào thời điểm trước và sau khi lúa trỗ từ 5–7 ngày để đạt hiệu quả tốt nhất.

Một trong những nội dung không thể xem nhẹ là công tác phòng trừ sâu bệnh. Giai đoạn trỗ bông là lúc nhiều đối tượng gây hại phát sinh mạnh, đặc biệt là bệnh đạo ôn cổ bông – loại bệnh có thể làm mất trắng năng suất nếu không phòng trừ kịp thời. Ngoài ra, các đối tượng như rầy nâu, sâu đục thân, sâu cuốn lá nhỏ hay bệnh khô vằn cũng thường xuyên xuất hiện. Do đó, bà con cần thăm đồng thường xuyên, phát hiện sớm và xử lý kịp thời theo nguyên tắc “4 đúng”, đồng thời chủ động phun phòng bệnh đạo ôn cổ bông khi lúa bắt đầu trỗ.

Thời tiết cũng là yếu tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả trỗ bông. Nếu gặp mưa kéo dài, trời âm u sẽ làm giảm khả năng thụ phấn, dẫn đến lép hạt. Ngược lại, nếu nắng nóng gay gắt, cây dễ bị mất nước và sốc nhiệt. Trong những điều kiện bất lợi đó, việc giữ đủ nước trong ruộng và bổ sung dinh dưỡng qua lá sẽ giúp cây lúa vượt qua stress, đảm bảo quá trình thụ phấn và hình thành hạt diễn ra thuận lợi.

Ngoài ra, việc bảo vệ ruộng lúa trong thời kỳ này cũng cần được chú trọng. Hạn chế tối đa việc đi lại trong ruộng để tránh làm rụng phấn, ảnh hưởng đến tỷ lệ đậu hạt. Đồng thời, cần có biện pháp ngăn chặn gia súc, gia cầm phá hoại, giữ cho ruộng lúa luôn trong điều kiện tốt nhất.

Có thể khẳng định rằng, chăm sóc lúa giai đoạn trỗ bông không chỉ đòi hỏi sự tỉ mỉ, đúng kỹ thuật mà còn cần sự chủ động, linh hoạt trước những biến động của thời tiết và sâu bệnh. Khi người nông dân nắm vững kỹ thuật, chăm sóc đúng cách, cây lúa sẽ trỗ đều, hạt chắc, bông dài – mở ra hy vọng về một mùa vàng bội thu, góp phần nâng cao đời sống và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.